Meer dan Kling Klang Klong

De klanken van overleving

Op zondag 8 februari om 19.30 uur vertoont IndoFILMcafé in LUX Nijmegen de documentaire Kling Klang Klong van Jefferey Salimin en Melvin Toemin uit 2023. Beiden en Orlando Kromopawiro (gamelan guru) zullen aanwezig zijn voor een Q&A.

De documentaire gaat over de Surinaams-Javaanse gamelan. Deze variant is ontstaan tijdens de Nederlandse koloniale overheersing in Suriname. De documentaire is leerzaam, confronterend, pijnlijk, emotioneel en beladen. Aan de hand van persoonlijke archieven en gesprekken met o.a. spelers en oud-spelers van het gamelanorkest Bangun Tresna Budaya, hoor je wat de drijfveren zijn om deze cultuuruiting te koesteren en in leven te houden.

Op initiatief van Stichting Rukun Budi Utama (RBU) uit Den Haag is Docu125 gevraagd om het gamalanorkest Bangun Tresna Budaya te belichten. Het eindproduct is het zeer indrukwekkende Meer Dan Kling Kang Klong; De Klanken van Overleving geworden.

De instrumenten van de groep Bangun Tresna Budaya zijn sinds eind jaren ’70 in het bezit van RBU. Het verhaal achter de herkomst ervan is bij velen niet bekend. De opdracht was daarom helder; onderzoek de herkomst van de instrumenten en leg dat vast voor het nageslacht.

Filmmaker Jeffrey Salimin (Docu125) ging daarmee aan de slag, maar merkte al in de eerste gesprekken dat de thema’s die aangestipt werden, groep overstijgend waren. Zo is bijvoorbeeld de Surinaams-Javaanse gamelan in 2021 bijgeschreven op de lijst van Immaterieel erfgoed van Nederland.
Eén van de sprekers in de documentaire is de in 2023 op 81 jarige leeftijd overleden Harrie Djojowikromo uit Zoetermeer. Hij was een kenner op het gebied van gamelan en andere Javaanse cultuuruitingen. De documentaire is een les in Surinaams-Javaanse gamelan. Je hoort hoe deze variant ontstaan is, in een periode van de Nederlandse koloniale overheersing in Suriname. Op zeer confronterende wijze wordt in beeld gebracht hoe de instrumenten met de hand worden gemaakt en waar men zoal tegenaan loopt als het gaat om het behoud ervan.

De titel van de film ‘Meer dan kling klang klong’ verwijst volgens Salimin naar het stereotype beeld van gamelan als simpel geluid, metalen platen die klinken als ‘kling, klang, klong’. “Maar het is meer dan dat. De titel daagt kijkers uit om voorbij dat oppervlakkige beeld te kijken. Na de film gezien te hebben zal je begrijpen dat het meer gaat dan alleen klanken.”

Net als Toemin hoopt Salimin dat mensen gamelan meer gaan waarderen als cultureel erfgoed. “Het instrument is een drager van de Javaanse cultuuruitingen, zoals jaran kepang en ludruk. Als de gamelan verdwijnt, verliezen we een belangrijk deel van onze cultuur”, benadrukt Salimin.

De documentaire is niet alleen in Nederland en Suriname vertoond, maar ook bij de Javaanse diaspora in Singapore en Malta.

Makers: Jefferey Salimin en Melvin Toemin
Duur: 55 minuten
Voertaal: Nederlands

Indofilmcafé vindt plaats in Lux-Mariënburg, Mariënburg 38-39, 6511 PS Nijmegen, aanvang 19.30 uur. Kaartverkoop via kassa Lux Agenda – LUX Nijmegen